SỬ VỚI TIỂU THUYẾT - Phan Khôi

Discussion in 'Góc Nhìn' started by khaidântrí, Apr 27, 2016.

  1. khaidântrí

    khaidântrí Administrator

    [align=right]Tam Quốc chí với Tam Quốc chí diễn nghĩa[/align]

    Ai cũng biết sử – hoặc lịch sử – là thứ sách chép những chuyện đã xảy ra của đời xưa, còn tiểu thuyết là thứ sách chép những chuyện tưởng tượng mà bịa đặt ra của nhà làm tiểu thuyết, hai thứ không có thể lẫn lộn cùng nhau được. Ấy vậy mà có một thứ tiểu thuyết kêu bằng lịch sử tiểu thuyết (Roman historique), lấy một ít chuyện trong lịch sử làm cốt rồi tưởng tượng mà bịa đặt thêm ra, thứ tiểu thuyết nầy thì có thể lẫn lộn với lịch sử bởi những người ít học hay hiểu lầm.

    Sự lẫn lộn nầy rất có hại. Một người hiểu lầm chẳng nói làm chi; đến phần đông trong một xã hội đều hiểu lầm mà làm cho tiểu thuyết lẫn lộn với lịch sử thì thật là một việc đại bất lợi cho xã hội ấy lắm, cần phải đính chánh mới được.

    Lịch sử toàn chép những chuyện có xảy ra, là những chuyện thật. Bởi vậy lịch sử mới là cái gương tấn hóa của đời xưa để lại cho người đời sau soi chung. Nhưng lịch sử tiểu thuyết thì chỉ một cái "giàng trò" là bằng lịch sử, còn ngoài ra tác giả có thể lấy sự tưởng tượng của mình mà tô điểm thêm, giống với sự thật được thì càng hay, mà nếu có xa với sự thật hoặc rất đỗi trái với sự thật đi nữa cũng không ai trách. Bởi vì đã là tiểu thuyết thì chỉ cầu cho khoái cái mỹ cảm của độc giả là được, độc giả đọc mà thấy hay là được, chớ cái sự đúng với sự thật cùng không, là sự không cần.

    Dân nào chịu giáo dục đúng đắn, có lý trí đầy đủ, biết phân biệt sự hư sự thật, biết thế nào là nói thiệt, thế nào là nói chơi, thì dầu cho đọc thứ tiểu thuyết hoang đàng đến mấy cũng không sao. Nhưng dân nào kém giáo dục, thạnh bên tình cảm mà suy bên lý trí, trong óc rặt những mầm mê tín mà chẳng có cái ánh sáng phán đoán lấy một tý ty, thì dân ấy phải cẩn thận mà đọc tiểu thuyết, nhứt là lịch sử tiểu thuyết.

    Thứ dân nói sau đó họ đọc lịch sử tiểu thuyết thì ắt phải hiểu lầm ngay, dặn họ cẩn thận mà được? Điều ấy ta đã thấy rồi. Mà ta cũng đã thấy đến sự hại của nó nữa.

    Ai đã tin những chuyện trong tiểu thuyết nói là chuyện thật, không khác chi chuyện trong lịch sử, thì cái loài người đời xưa ở trong óc họ đã thành ra loài ma quỷ hay loài thần tiên gì chớ chẳng còn phải là loài người. Đánh giặc với nhau bằng "phép", đi thì đi trên mây, như những chuyện Lê Huê Lưu Khánh đó, nếu mà cho rằng thật thì cái dây liên lạc của loài người từ xưa đến nay phải đứt ra từng khúc. Chẳng những vậy thôi, kẻ tin ấy còn vu cho loài người đời nay nữa: loài người đời nay đã tấn hóa, giỏi hơn đời xưa không biết bao, mà cứ như ý họ thì đã thành ra thối hóa! Hễ đã tin như thế, đã có cái quan niệm sai lầm như thế, thì trong óc cũng thường chứa những cái tư tưởng huyễn hoặc, lại thường ôm những cái hy vọng kỳ khôi, rốt lại sự sống của họ như sống trong chiêm bao, uổng phí cả một đời người. Ví phỏng một xã hội hay một dân tộc cũng sống trong chiêm bao, thì thôi còn nói chi nữa, cái hại còn phải nói!

    Một ông thầy tu hiện nay ở một mình trong núi sâu, kể cái nhân phẩm con người thì cũng đáng phục thật, nhưng có lần đã nói vào tai tôi rằng: "Những cơ khí kỹ xảo đời nay, chẳng còn gì trị lại nó được nữa, hoạ chỉ còn có cái học "ngũ hành sanh khắc chế hóa" cho thật tinh vi mà thôi. Tôi ở chốn thâm sơn cùng cốc như vầy, cốt được tịnh tịch để giao với Thần minh, may có ngày Thần minh mách bảo cho mà đạt được cái mục đích cao xa ấy". Đó là cái tư tưởng huyễn hoặc, cái hy vọng kỳ khôi mà tôi đã nói, nó sẽ làm cho ông thầy tu ấy chết rụi theo với nó trong cái động kia, than ôi!

    Ai mà còn chẳng nhìn thấy cái hại của sự hiểu lầm tiểu thuyết? Ai mà còn chẳng biết thương tâm vì những sự mê tín đương đầy dẫy trong dân gian? Thế thì ta nên đính chánh đi, bớt được chừng nào tưởng cũng hay chừng nấy.

    Thứ tiểu thuyết thông hành trong xứ ta, không gì bằng truyện Tam quốc. Hôm nay tôi xin đem nó ra mà nói chuyện trước ở đây.

    Những tiểu thuyết Tàu hạp với tỳ vị người mình nhứt là truyện Tam quốc. Hồi trước thì truyện bằng chữ Hán của người Tàu đem sang bán, hầu hết học trò đã thông sách rồi thì đều có đọc qua. Đến khi quốc ngữ thạnh hành, ở Hà Nội, Sài Gòn đều có bản dịch ra quốc ngữ, thì lại càng có nhiều người đọc hơn trước. Kể ra người mình tìm được những tri thức phổ thông ở trong bộ sách ấy cũng bộn bề lắm; song kể về đường hại cho tri thức thì cũng không phải là không. Tuy vậy, cái hại ấy không nên trách ở sách mà nên trách ở sự dân ta thiếu giáo dục, không đủ sức mà phân biệt sử với tiểu thuyết.

    Khoan nói hạng người chỉ đọc truyện Tam quốc bằng bổn dịch; nói ngay những người đọc bổn chữ Hán mà cũng ít kẻ hiểu đúng rồi. Không nói hàm hồ, hết một phần lớn sĩ phu về phái nho học của ta vẫn tưởng truyện Tam quốc tức là sử đó.

    Số là trong các sử Tàu có một bộ kêu là Tam quốc chí của Trần Thọ, người đời nhà Tấn làm ra, có giá trị lắm, được sắp hàng với Sử ký của Tư Mã Thiên, Tiền Hán thơ của Ban Cố, Hậu Hán thơ của Phạm Việp mà kêu bằng "Tứ sử". Sách Tam quốc chí ấy ở xứ ta ít có lắm, chỉ có ở quan với mấy nhà thế gia sang trọng mới có mà thôi, chớ còn ở dân gian thì thường nghe tên nhưng có khi nào cho thấy sách. Không thấy được thứ sách Tam quốc chí tức là sử ấy, mà cứ thấy truyện Tam quốc là tiểu thuyết kia luôn, vì tên giống nhau, nên nhiều người yên trí mà lầm tưởng cái kia ấy là cái nọ rồi.

    Kỳ thiệt thứ sách bằng chữ Hán, ta quen kêu bằng Truyện Tam quốc, người mình đã do đó dịch ra quốc ngữ, thì tên là Tam quốc chí diễn nghĩa chớ không phải Tam quốc chí trơn. Có để hai chữ "diễn nghĩa", trông vào khắc biết rằng sách ấy do sách Tam quốc chí (sử) diễn ra, bằng một lối văn thông tục, tức là tiểu thuyết. Nhưng khốn thay! người mình học hỏi su sơ quá, thấy Tam quốc chí bèn tưởng nó chính là sử Tam quốc chí mà mình vẫn nghe, chớ cũng quên ngó đến hai chữ "diễn nghĩa" của người ta!

    Bởi cớ ấy mà thuở xưa trong lúc còn làm văn khoa cử, nhiều kẻ đã lấy những sự tích trong Tam quốc chí diễn nghĩa đem ra dùng trong bài của mình. Nếu họ coi Tam quốc chí diễn nghĩa cũng như Phong thần, Tây du thì thôi, họ có dùng vậy đâu: họ đã dùng, vì họ coi nó là sử.

    Mà cũng chẳng trách gì hạng học trò tầm thường ấy; cho đến ông Bùi Huy Bích, tấn sĩ nhà Lê, dọn sách Thiếu vi tiết yếu (tức là bộ sử Tàu gón lại mà người mình vẫn dùng làm sách học lâu nay) cũng đem những sự tích tiểu thuyết vào, là như chuyện Quan Vân Trường bỉnh chúc, mới đáng trách cho. Cái chuyện ấy, ở bên Tàu, chẳng sử nào có hết, những tay học giả đúng đắn đều bỏ ngoài tai, mà ở nước ta thì đem vào sử, rủ nhau cắm đầu mà học, trách nào chẳng càng học càng ngu càng dốt?

    Đây hẵng nói sơ qua cái gốc tích của sách Tam quốc chí diễn nghĩa đã, rồi hãy nói chuyện kia sau.

    Sách Tam quốc chí diễn nghĩa mà người mình đọc thuở nay và đã đem ra dịch đó, không phải do một tay tác giả nào đã làm ra, nhưng là sách dồn dập năm trăm năm, trải qua tay nhiều người mới thành ra đó. Người ta tra ra từ hồi đời Đường đời Tống thì bên Tàu đã có những người kể chuyện Tam quốc rồi, mà những chuyện ấy từng mục riêng ra, chớ chưa liên lạc từ đầu đến đuôi. Từ Tống sang đến Nguyên Minh, lại có diễn ra tuồng nữa, như những Tam chiến Lữ Bố, Khốc Châu Du, Đơn đao phó hội, v.v… vẫn cũng còn là rời rạc ra từng đoạn một. Kể riết ra thì đến hồi đầu nhà Thanh mới có sách Tam quốc chí diễn nghĩa mà ta đọc ngày nay đây. Thế là chuyện xảy ra xưa non hai ngàn năm, mà đến trước đây ba trăm năm mới chép thành sách, người sáng dạ nắm một chỗ đó đủ hiểu thật hư thế nào rồi.

    Cũng có một thuyết nói hồi cuối nhà Nguyên, đầu nhà Minh, đã có sách Tam quốc chí diễn nghĩa, tác giả là La Quán Trung. Nhưng sách ấy không phải là sách ta thấy bây giờ đây. Lại đến cuối nhà Minh, có một bổn khác do Lý Trác Ngô phê bình, bổn nầy cũng lại khác với bổn ngày nay nữa. Bổn ngày nay là bổn của Mao Tôn Cương san cải, có Kim Thánh Thán phê bình, toàn khác với hai bổn trước kia.

    Đó là theo lời trong bài tựa Tam quốc chí diễn nghĩa của Hồ Thích làm khi tái bản sách ấy mới đây do nhà in Á Đông đồ thơ quán ở Thượng Hải. Cái thuyết của họ Hồ đó tỏ cho ta thấy rằng Tam quốc chí diễn nghĩa chẳng phải sách xưa, vả lại chẳng phải do một người làm, trải qua một đời thì cái nội dung của nó hoặc thêm hoặc đổi, nhứt là cái bổn hiện lưu hành ngày nay, trong đó có một phần lớn là do sự tưởng tượng của Mao Tôn Cương mà khác với chuyện cũ đã lưu truyền từ đời xưa.

    Ta cứ giở ngay mười điều "phàm lệ" ở đầu sách của bổn họ Mao thì đủ thấy. Tức như điều thứ hai, họ Mao nói thiệt tình rằng có những sự tích thêm vào, mà những sự tích ấy là cứ theo cổ bổn. Nhưng "cổ bổn" ở đâu, còn ai biết nữa? Chúng ta phải đoán quyết rằng những sự tích ấy là của họ Mao bịa ra đó thôi.

    Như chuyện Quan Vân Trường bỉnh chúc, chính họ Mao nói là theo cổ bổn mà thêm vào. Nhưng xét xem các bổn tuồng Tam quốc hồi nhà Tống đến nhà Minh như đã kể trên kia còn nhiều nữa, mà đều không có chuyện ấy. Vả lại câu chuyện "bỉnh chúc" ấy từ nhà Tống về trước chưa hề nghe ai nói tới trơn, thế thì đủ biết là chuyện mới bịa sau.

    Nay ta đem câu chuyện ấy ra đánh giá lại coi thử nó có đáng gì chăng.

    Tam quốc chí diễn nghĩa, bổn Mao Tôn Cương, chép rằng sau khi Tào Tháo sai thuyết hàng được Quan Võ rồi (hàng Hán bất hàng Tào), đem Quan Võ và hai bà vợ (kêu bằng nhị tẩu) Lưu Bị về Hứa Xương, bắt nhốt chung một buồng để ép làm loạn cái luân quân thần và huynh đệ. Nhưng Quan Võ ở trong buồng, cầm cây đèn mà đứng hầu hai bà luôn cho đến sáng. Ấy gọi là câu chuyện "bỉnh chúc đạt đàn", nhà làm tiểu thuyết bịa chuyện ấy ra để tả cái tánh trung nghĩa và quang minh lẫm liệt của đức Quan công họ, và người mình cũng thường hay nhắc đến câu chuyện ấy mà trằm trồ "Ông" là thánh là thần. Nhưng, nếu ai biết nghĩ cho sâu một chút thì câu chuyện nầy cái láo của nó đã đành, dầu cho thật chăng nữa, thì cũng lại là câu chuyện rất tầm thường, chẳng đáng kể số vào đâu hết.

    Trước hết phải biết Tào Tháo tuy là tay gian hùng thật, nhưng nó "sang trọng" lắm, không khi nào thèm làm cái việc bậy bạ ấy đâu. Người ta quên đứt đi rằng Tào Tháo vốn là chưn "Hiếu liêm" xuất thân, như "Cử nhân" ta vậy, nó nho nhã lắm chớ, biết trọng người tài; mà theo như tiểu thuyết nói, thì nó trọng Quan công lắm, đâu có làm việc bậy như vậy được? Theo sử, hồi Trần Lâm ở với Viên Thiệu, có làm bài hịch kể tội Tào Tháo mà nói phạm tới ông cha Tào, sau Lâm đầu về Tào, Tháo có trách Trần Lâm rằng: "Nhà ngươi làm bài hịch, kể tội một mình ta cũng đủ, sao lại kể đến ông cha ta?" Trần Lâm chịu lỗi rồi Tháo cũng dung cho, và đó về sau đối đãi Trần Lâm vẫn tử tế. Coi một việc đó thì biết Tào Tháo không có khi nào nhốt Quan Võ với hai vợ Lưu Bị vào một buồng.

    Mà dầu cho Tào Tháo có bụng bậy toan làm vậy đi nữa là cũng không dám làm. Thà mà nó giết Quan Võ đi, chớ nó đã biết Quan Võ là kẻ hay khinh người, huống chi nó lại có ý thâu dụng Quan Võ nữa, mà nó còn làm vậy, há chẳng sợ Quan Võ coi nó như cầm thú sao? Khôn trổ trời như Tào Tháo, có lẽ nào cái việc vô nghĩa như vậy mà nó chịu làm? Vô nghĩa vì nhốt chung một buồng mà người ta không chịu loạn thì có phải phơi cái dại của nó ra không, Tào Tháo há là trẻ con mà không nghĩ đến nơi đến chốn?

    Về phần Tào Tháo, đã không có thể có được việc ấy rồi; còn về phần Quan Võ, giả sử việc ấy có chăng nữa, Quan Võ đã bị nhốt cùng nhị tẩu chăng nữa, thì sự cầm đèn mà đứng là sự tự nhiên, một thằng lính của ông ấy cũng làm được chớ không cần anh hùng nghĩa khí như ông ấy mới làm được. Cái quái gì đó mà trung nghĩa? Cái quái gì đó mà lẫm liệt quang minh?

    Người ta đã muốn cho mình loạn luân, ấy là muốn hãm hại cái danh tiết mình; lâm cảnh ấy, chỉ có đứa dâm như con khỉ đột trong vườn thú Sài Gòn(1) mà lại chí ngu, không biết một chút gì hết nữa, thì mới tắt đèn và đi nằm mà thôi. Còn kẻ dầu dâm cho mấy, nhưng có một chút khôn ngoan, biết tính lợi tính hại, biết hễ khi người ta toan hãm hại mình thì mình phải lo mà thoát thân, thì có cầm đèn mà đứng mười lăm đêm hơn Quan Vân Trường nữa họ cũng đứng được, chớ đừng nói thứ một đêm.

    Hay! Quan Vân Trường bỉnh chúc đạt đán, câu chuyện hay! Câu chuyện như thần như thánh của người Tàu và người An Nam trằm trồ, khen ngợi, ca đi tụng lại bấy lâu nay, mà bây giờ đem đánh xác ra, nó thơ ngây mà vụng dại, rõ là câu chuyện nhà quê, câu chuyện con nít!

    Ấy là cái lỗi của nhà tiểu thuyết bịa chuyện mà bịa không khéo; cũng tại cái lỗi người đọc tiểu thuyết không rành. Nhưng câu chuyện nầy sở dĩ được xem như thánh như thần bấy lâu, là ở một cái tâm lý , sau đây sẽ tiếp.

    Sở dĩ trong truyện Tam quốc bịa chuyện ra để bôi dơ cho Tào Tháo, tô điểm cho Quan Công, là do một cái tâm lý; mà cái tâm lý ấy nửa phần bởi tánh tự nhiên của loài người, nửa phần bởi sử gia và vua chúa tạo ra.

    Tánh tự nhiên của loài người, là tôi muốn nói về cái tánh ưa thiện ghét ác. Thật thế, người ta chưa chắc là làm điều thiện hết thảy, song theo lương tâm thì ai cũng ưa điều thiện như ai. Bên ác cũng thế; kẻ kia làm điều ác luôn, nhưng vẫn ghét điều ác. Tào Tháo là tay gian hùng, cướp ngôi nhà Hán, tất nhiên phải bị người ta ghét. Còn bên Lưu Bị, Quan Công, chưa chắc thiện cùng chăng, song đã nghịch với Tào Tháo, thì làm cho người ta ưa, là lẽ cố nhiên.

    Đức Khổng có nói một câu, ý như vầy: "Điều ác của vua Kiệt vua Trụ chưa chắc là quá lắm như trong sách đã truyền lại; có điều hễ đã là người ác thì bao nhiêu cái ác cũng đổ về. Cho nên người quân tử không chịu ở giòng dưới, sợ bao nhiêu thứ dơ bẩn đều tấp về đó".

    Câu ấy đem suy ra việc Tào Tháo cũng một lẽ. Tào Tháo vẫn ác, nhưng chưa ác đến như những chuyện trong tiểu thuyết đã vu cho nó đâu. Tôi nói làm vậy không phải là để đỡ gạt cho Tào Tháo, nhưng chỉ có ý minh biện sự thiệt hư, hầu cho những người hay quá tin khỏi bị lầm bởi những tay tiểu thuyết Tàu đó thôi.

    Ưa thiện ghét ác, là cái tâm lý sẵn có của mọi người; nhưng nội một sự đó thôi, chưa đủ làm cho Tào Tháo đến ác và Quan Công đến thánh thần như vậy. Phải có nhà làm sử nữa để giúp cho cái tâm lý ấy càng thêm mạnh hơn.

    Phải biết trong sử học nước Tàu có một chỗ họ hay tranh nhau, là cái thuyết chánh thống. Khi trong nước chỉ có một nhà làm vua mà thôi, thì chánh thống (mối chánh) về nhà ấy, đã cố nhiên rồi. Còn khi trong nước chia tư chia năm, mỗi người làm vua một góc thì chánh thống về ai? Ấy đó là chỗ tranh nhau.

    Theo lẽ, gặp khi như vậy, nhà làm sử cứ liệt các nhà vua ấy ngang hàng nhau cũng được chớ. Nhưng theo thuyết nhà nho "Trời không hai mặt trời, dân không hai vua: Thiên vô nhị nhựt, dân vô nhị vương" tự thuở nay, thành ra họ phải tôn một nhà làm chánh thống mà thôi, còn bao nhiêu là ngụy.

    Muốn tôn một nhà nào làm chánh thống, sử gia sẽ cứ vào đâu? Điều nầy thật chẳng có chuẩn đích gì nhứt định hết, mà lộn xộn lắm. Họ căn cứ cho tới mấy cái điều kiện, song đây hẵng kể lấy hai cái: một là nối theo chỗ đóng đô cũ của triều vua trước; hai là cùng triều vua trước có dính dấp bà con.

    Sau đời Tam quốc, nhà Tấn tu sử thì để chánh thống về nước Ngụy, tức là con cháu Tào Tháo. Cách đó sáu bảy trăm năm đến nhà Tống, ông Tư Mã Quang làm bộ sử Tư trị thông giám cũng còn để chánh thống về Ngụy luôn. Ấy là theo cái điều kiện thứ nhứt, bởi Ngụy đóng đô Hứa Xương là nơi Hán Hiến đế đã đóng đô.

    Bước qua đời Nam Tống, ông Châu Hy làm sách Cương mục, mới bắt đầu truất chánh thống của Ngụy đi mà đem dâng cho Thục Hán, tức là Lưu Bị. Ông Châu Hy làm việc mới mẻ nầy, tự cho là bắt chước cái bút pháp Xuân thu của Khổng Tử; và người đời sau cũng đã nhìn nhận cho là như vậy. Đó là ông cứ theo cái điều kiện thứ hai, bởi vì Lưu Bị là dòng dõi của Lưu Bang (Hán Cao tổ).

    Nhưng người ta thấy ra các sử gia ấy bữa nay đem chánh thống dâng cho nhà nầy, đến mai đem dâng cho nhà kia như vậy, ấy chẳng phải bởi cái lòng công bình gì cả, nhưng chẳng qua là vì bổn triều của mình đó thôi. Nhà Tấn cướp ngôi nhà Ngụy, nhà Tống (Khuông Dẫn) cướp ngôi nhà Châu, cùng một loài với con cháu Tào Tháo; nếu mà truất Ngụy đi thì day động đến việc đương thời, cho nên họ phải để chánh thống về cho Ngụy. Còn đến đời Nam Tống, bị nước Kim choán mất già nửa phần thiên hạ phải ở ghé một góc phía nam, tình hình giống như Thục Hán, bởi vậy ông Châu Hy để chánh thống về nước Thục Hán, tức có ý tôn Nam Tống là chánh thống đó thôi.

    Ông Châu Hy là bậc đại nho, có thế lực trong học giới nước Tàu lắm, mà ông đã làm vậy, thì tự nhiên có ảnh hưởng. Từ đó về sau kẻ học đều cho cái thuyết của ông là phải; và ai nấy xúm nhau chê trách những kẻ chủ trương như ông Tư Mã Quang.

    Mọi người đã sẵn lòng ưa thiện ghét ác, mà lại chịu thêm cái ảnh hưởng của sử gia Châu Hy, thành ra từ đó càng thêm vị nể bên Lưu Bị Quan Công và nói xấu cho Tào Tháo, ấy là một điều hiển nhiên trên lịch sử.

    Bao nhiêu những chuyện phô trương cho bên Thục và gìm ếm bên Ngụy, đều nhóm lên từ hồi Nam Tống về sau, bởi đã chịu ảnh hưởng của sử gia Châu Hy, mà trước kia chưa hề có. Sự nầy đã nói ở bài trước.

    Riêng về phần ông Quan Võ, ông ấy chỉ là một tay mãnh tướng, đánh giặc bị bại trận mà tử tiết, cũng như Trương Tuần, Hứa Viễn hồi nhà Đường, chớ chẳng khác là bao. Song gần ba trăm năm nay, từ bên Tàu đến bên ta, hầu khắp các nơi đều có nhà thờ ông hết, cho đến đàn bà trẻ con cũng biết tiếng và kính sợ, cũng là bởi cái tâm lý trên kia mà nhờ có nhà vua làm cho mạnh thêm.

    Vẫn biết người trung nghĩa thì làm cho đời sau mến phục, song ông Quan Công đã được người ta mến phục rồi, còn được người ta tin tưởng gần như một ông giáo chủ nữa, thì thiết tưởng cũng là một điều lạ, chẳng phải một cái trung nghĩa của ông mà đủ được thế đâu.

    Xem nhiều sách Tàu, từ nhà Minh về trước, chẳng thấy sách nào nói chuyện Quan Công hiển thánh hết. Từ ngày Tam quốc chí diễn nghĩa của Mao Tôn Cương ra đời rồi mới có chuyện ấy.

    Có nhiều nhà học giả Trung Hoa khảo cứu chuyện ấy rồi nói rằng Quan Công sở dĩ được linh hiển và trở nên như một đấng thánh, ấy là tại vua nhà Thanh. Nhà Thanh, bắt đầu từ vua Thuận Trị, Khương Hy thì đã tôn thờ Quan Công, coi gần bằng như Khổng Tử, ấy chẳng qua để khuyến khích cho bầy tôi cũng cho trung nghĩa như vậy đối với mình. Mà từ đó rồi dân Tàu hóa theo, đâu đó lập đền lập miếu thờ Quan Công, kẻ đạo sĩ lại còn lợi dụng nữa mà bày ra những kinh những sách; người Tàu đến đâu cũng đem tượng và kinh của Quan Công theo, thành thử cái đạo ấy cũng lan đến bên ta.

    Mao Tôn Cương, người san cải sách Tam quốc chí diễn nghĩa, là người ở vào cái thời đợi mà học thuyết Châu Hy đương thạnh hành và sự sùng bái Quan Công của vua nhà Thanh đương tràn khắp. Nhà tiểu thuyết đã do cái tâm lý của chính mình rồi còn hùa theo cái tâm lý của quần chúng nữa, nên mới dọn lại bộ truyện Tam quốc mà trong đó hầu hết chỗ nào cũng binh bên Lưu, bỏ bên Tào.

    Tam quốc chí diễn nghĩa khác với Tam quốc chí Trần Thọ, chẳng những ở sự bịa đặt thêm mà thôi, còn ở chỗ đó nữa. Ấy là như trên kia đã nói, sử nhà Tấn tức là sách của Trần Thọ đó, vẫn nhìn chánh thống về bên Tào, thì đâu có những sự phô trương thái quá cho bên Lưu đâu.

    Chẳng những một việc Quan Công, mà việc Khổng Minh (tức là Gia Cát Lượng) cũng vậy. Theo truyện Tam quốc của Mao Tôn Cương thì Khổng Minh như là một đấng tiên tri, một trang thần tướng; song theo Tam quốc chí của Trần Thọ thì chẳng hề như vậy.

    Chính tay Trần Thọ chép chuyện Gia Cát Lượng có nói rằng: "Tài ông Lượng về trị binh thì hay, chớ về mưu lạ thì kém; cai trị dân sự giỏi hơn làm tướng" (Lượng tài ư trị nhung vi trường, kỳ mưu vi đoản; lý dan chi cán ưu ư tướng lược), thế thì ông Khổng Minh giỏi về mặt gì, ương về mặt gì, tỏ rõ lắm, vậy mà truyện Tam quốc nói ông gặp việc gì cũng biết trước, định kế gì cũng như thần, chúng ta có thể nào tin được ư?

    Cũng có người cho rằng Trần Thọ vì ghét bên Thục cho nên nói xấu cho Khổng Minh. Song những người ấy, sợ họ chưa đọc đến "Truyện Gia Cát Lượng" của Trần Thọ mà họ nói ức chừng, chớ đã đọc đến rồi thì sẽ thấy Trần Thọ đối với ông Khổng Minh thật hết lòng kính chuộng, khen ông nhiều lắm, chỉ chê có bấy nhiêu, lời của nhà làm sử nầy thật có giá trị lắm thay!

    Trần Thọ ở cách Khổng Minh không đầy một trăm năm, nói không nhằm hơn, không đáng cho chúng ta nghe hơn là Mao Tôn Cương, người làm tiểu thuyết, sau Khổng Minh đến hơn một ngàn năm lận sao? Lấy một cớ ấy đủ biết ai thiệt ai hư, huống chi một đằng là lịch sử, một đằng là tiểu thuyết.

    Tôi viết bài nầy nhơn vì thấy sử học trong nước ta còn kém quá mà có nhiều tiểu thuyết ra đời, sợ nó làm sai lầm sự tri thức của quốc dân đi. Thôi không kể việc nầy là việc nước Tàu. Ngay như sử nước ta, ít người đọc đến, trong nhà trường dạy về khoa Nam sử cũng rất su sơ. Vậy mà trong các hàng sách, đầy những lịch sử tiểu thuyết, nào là Lê triều Lý thị, nào là Gia Long tẩu quốc, e cho nhiều kẻ khát khao việc cũ tích xưa trong nước mà không thấy đâu, rồi trở đi tin những tiểu thuyết ấy, cho là sự thiệt, thì cũng đủ khốn lắm vậy!

    Một dân tộc trước phải chứa lịch sử vào óc cho đầy đặn đã, rồi sau mới cho xem đến lịch sử tiểu thuyết. Hễ đã biết tích lớp đời xưa theo như trong sử rồi, thì dầu sau có thấy những chuyện huyễn hoặc trong tiểu thuyết cũng không tin. Cái nầy, lịch sử chẳng biết một chữ nào hết, mà cứ nhận đầy trong óc những tiểu thuyết là tiểu thuyết, thì có ngày đến phát điên phát khùng ra mà chớ!

    Ấy là một việc coi không chi mà quan hệ lắm thay!

    PHAN KHÔI

    Phụ nữ tân văn, Sài Gòn, s. 179 (1. 12. 2932); s. 180 (8. 12. 1932)

    ----------------------------------
    (1) Ở vườn thú Sài Gòn hiện có nuôi một con khỉ đột, hễ nó thấy trong đám người đi coi nó, đàn ông đàn bà đứng gần nhau thì nó nổi chứng lên, nhăn nhó mặt mày mà nhảy nhót làm bộ dữ lắm; người ta nói nó có tánh dâm lại ghen nữa (nguyên chú của PK).

    [align=right]Theo lainguyenan.free.fr[/align]
     
  2. linhlan202

    linhlan202 New Member

    Nhà cái W88 khuyến mãi cực lớn cho thành viên Việt Nam !

    Đăng ký tại đây và nhận ngay 50.000 - 100.000 VND tiền cược miễn phí !

    Link 1 : w88top.com/Promotions.aspx?affiliateid=98#NEW_MEMBER

    Link2 : w88vn.com/Promotions.aspx?affiliateid=98#NEW_MEMBER

    Link 3 : w88fin.com//Promotions.aspx?affiliateid=98#NEW_MEMBER

    Link 4 : w88wvn.com/Promotions.aspx?affiliateid=98#NEW_MEMBER

    Link 5 : w88ap.com/Promotions.aspx?affiliateid=98#NEW_MEMBER

    Link 6 : 88vv.asia/Promotions.aspx?affiliateid=98#NEW_MEMBER

    Đăng ký tài khoản thành công ! Các bạn vui lòng email vào tài khoản : congvinh889(@)gmail.com để nhận ngay khuyến mãi nhé !

    Thời gian cuối cùng của khuyến mãi kết thúc vào 8-8-2017 ^^ Hãy nhanh chân lên nhé các bạn !

    Giao diện website thuần tiếng việt, đơn giản, dễ nhìn và thân thiện với người chơi.
    Đăng Ký Tài Khoản đơn giản và nhanh chóng.
    Nộp tiền và rút tiền cực nhanh, Rút tiền chỉ từ 10-30’ là có tiền.
    Đầy đủ sản phẩm: cá độ bóng đá và đánh bài casino.


    Các bước tham gia chơi tại W88

    Bước 1: Đăng ký tài khoản W88 : w88.betno1.info/2013/09/huong-dan-dang-ky-w88.html

    Bước 2: Gửi tiền tài khoản W88 : w88.betno1.info/2013/09/gui-tien-w88.html

    Bước 3: Rút tiền W88 : w88.betno1.info/2013/09/rut-tien-w88.html


    1. Sản Phẩm W88: rất đa dạng

    W88 hiện là nhà cái hàng đầu Châu Á hiện nay, trực thuộc sở hữu công ty MARQUEE HOLDINGS LTD và được tổ chứ First Cagayan (Tổ Chức Casaino thế giới) cấp giấy phép hoạt động. Tại thị trường Việt Nam, W88 được xem là 1 trong những nhà cái hàng đầu, lớn và uy tín nhất hiện nay. W88 cung cấp đa dạng các loại hình cá cược và Casino. Trong đó, sản phẩm chủ lực và mạnh nhất hiện nay của W88 là Cá Độ Bóng Đá với đầy đủ các tỷ lệ kèo châu âu, châu á,… Bên cạnh đó còn cung cấp các sòng casino đánh bài trực tuyến (có người thật chia bài) với đầy đủ các thể bài phổ biến nhất hiện nay như: Bài cào Baccarat, Xì lát Blackjack, Cò quay Roulette, Tài xỉu, Rồng Hổ, Keno,… có thể đáp ứng tất cả các yêu cầu đa dạng của người chơi.

    2. Đăng ký tài khoản W88: nhanh chóng và đơn giản

    Đăng ký tài khoản W88 là bước đầu tiên người chơi cần làm để có tài khoản tham gia chơi tại W88. Đây là bước quan trọng vì khi nộp tiền và rút tiền W88 dựa vào thông tin đăng ký của người chơi để xác nhận các lệnh gửi tiền và rút tiền. Do đó, người chơi cần chú ý đăng ký chính xác thông tin. Để thuận hiện và để giúp người chơi dễ dàng đăng ký, bạn có thể tham khảo bài: Hướng dẫn đăng ký tài khoản W88

    3. Gửi tiền và rút tiền: cực nhanh

    Sau khi đăng ký xong tài khoản, bạn tiến hành nộp tiền vào tài khoản W88 để chơi. Hiện tại W88 hỗ trợ gửi tiền qua 5 ngân hàng lớn là: VietcomBank, Đông Á Bank, TechcomBank, ACB, ViettinBank. Người chơi có thể chọn ngân hàng nào thuận tiện cho việc nộp tiền và rút tiền sau này. Và để tạo thuận lợi hơn nữa cho người chơi mới tham gia và chưa biết cách chuyển tiền thế nào thì bạn có thể tham khảo bài hướng dẫn: hướng dẫn gửi tiền W88

    Bây giờ bạn có thể tham gia tất cả những trò tại W88 như cá độ đá bóng, đánh bài casino,… bất cứ trò nào bạn thích. Và khi thắng, người chơi cần làm lệnh rút tiền để W88 chuyển tiền thắng của bạn từ tài khoản W88 về tài khoản ngân hàng cá nhân của bạn. Việc rút tiền W88 cần phải thực hiện chính xác vì lúc này bạn cần cung cấp thông tin về tài khoản ngân hàng và số tiền người chơi muốn rút thật chính xác để W88 chuyển tiền thắng về cho bạn. Do đó, người chơi có thể tham khảo thông tin chất lượng cao và chi tiết trong bài hướng dẫn sau: Hướng dẫn rút tiền W88

    Rút tiền là lợi thế và ưu điểm lớn nhất của W88, giúp cho nhà cái này chiếm được thị phần lớn và có số lượng người chơi đông đảo nhất Việt Nam. Khi bạn rút tiền, thì trong vòng 30’ ngồi chờ thì tiền đã có trong tài khoản ngâng hàng có nhân của bạn rồi. Thật tuyệt vời, cực kỳ nhanh chóng.

    Kết Luận:

    W88 xứng đáng để bạn đăng ký 1 tài khoản và thử xem nhà cái này sẽ làm người chơi hài lòng như thế nào. Với nhiều năm là 1 trong những nhà cái hàng đầu Châu Á, Khách hàng Việt Nam sẽ được hưởng chế độ phục vụ và chất lượng các sản phẩm trò chơi giải trí tuyệt vời mà W88 đem lại cho bạn.
     
  3. gamesofbi9337

    gamesofbi9337 Member

    Update link đăng nhập M88 không bị chặn 2020


    Ngoài việc cải thiện thường xuyên link đăng nhập M88 thì nhà cái luôn update link đăng nhập M88 không bị chặn 2020 sớm nhất để người chơi không bỏ lỡ bất kì cơ hội chiến thắng của mình. Tại VN, các bạn luôn gặp phải tình trạng bị nhà mạng chặn nên thường rất phiền phức, hãy giải quyết nhé.
    Nhà cái M88 có đáng tin cậy không
    M88 là một chi nhánh con của nhà cái tổng là Mansion88 – Là một nhà cái có cơ sở chính tại vương quốc Anh được thành lập vào năm 2003. Có thể kể đến đây là một trong những địa chỉ mang tuổi đời và quy mô lớn nhất tại Việt Nam với những trò chơi giải trí như Casino trực tuyến, Poker, cá cược bóng đá,...
    Nhà cái M88 còn là một địa chỉ uy tín và đáng tin cậy bảo mật sở hữu lượng thành viên nhiều nên thỉnh thoảng hay gặp vấn đề quá tải.

    [​IMG]


    Update link đăng nhập M88 không bị chặn 2020 mới nhất

    Với số lượng người chơi càng ngày càng phát triển thì có thời điểm trang web nhà cái sẽ bị nghẽn hoặc là do bị nhà mạng chặn khiến cho người chơi khó chịu, bực bội. Ở VN thì loại hình kinh doanh cá cược trực tuyến vẫn chưa được xác nhận nên người chơi nên cập nhật các thông báo để thay đổi cách kết nối tốt hơn.
    Với 1 đội ngũ kỹ thuật chuyên môn thì việc cải thiện, nâng cấp những link rất nhanh, đáp ứng cho nhu cầu của mọi người được diễn ra nhanh nhất.

    [​IMG]

    Xem thêm: <a href=”https://cacuocthethao.bet/link-ca-cuoc-truc-tuyen-tren-m88-uy-tin-nhat-hien-nay.html”>link cá cược trực tuyến trên M88 uy tín nhất hiện nay</a>

    Hướng dẫn khắc phục lỗi đăng nhập của update link đăng nhập M88 không bị chặn 2020
    Vì là do VN chưa xác nhận lĩnh vực này nên thường bị những nhà mạng chặn liên kết. Vì vậy, người chơi có thể tự khắc phục như sau:
    Đổi địa chỉ DNS để truy cập link đăng nhập M88
    Để đổi liên hệ DNS thì rất đơn giản chỉ cần thực hiện theo chỉ dẫn sau đây:
    - Mở Control Panel, click Network and Internet.
    - Chọn Network and Sharing Center, chọn Change adapter setting.
    - Chọn icon mạng mà mình đang dùng và vào Properties.
    - Nhấn vào Internet Protocol Version 4 (TCP/IPv4) và lại vào tiếp Properties.
    - Xuống đến phần Use the following DNS server address và chuyển thành 8.8.8.8 và 8.8.4.4.
    Hoàn tất thứ tự thì hãy tắt trình duyệt và mở lại là thành công. Cách này rất an toàn nên sẽ không ảnh hưởng đến kết nối mạng, hay là có thể áp dụng cho các Website nước ngoài bị chặn.



    [​IMG]
    Chuyển liên hệ IP để vào link đăng nhập M88
    Một số nhà mạng sẽ dùng địa chỉ IP để chặn kết nối, Cho nên người chơi hãy chuyển liên hệ IP của mình sang nước ngoài. Người chơi có thể sử dụng những phương tiện thay đổi IP trên Google. Hoặc là tải ngay phần mềm Ultrasurf có ưu điểm an toàn, ổn định và giao diện dễ hiểu.
    Các điểm nổi bật tại nhà cái M88
    M88 là 1 địa chỉ có tăm tiếng rất lâu tại VN cùng bề dày chuyên môn hoạt động mà ít nhà cái nào so được. Sở hữu giao diện gần gũi, cấu trúc các thư mục vô cùng tiện ích.
    Cá cược thể thao và Casino trực tuyến là những ưu điểm của nhà cái này. Tại đây, cá cược thể thao sẽ mang đa dạng mọi giải đấu lớn nhỏ, kèo cược phong phú tỷ lệ thắng cao và thời gian trả cược mau chóng. Với Casino trực tuyến thì mang đầy đủ những thể loại như Poker, Roulette, Number game,...
    Đội ngũ nhân viên thân thiện, nhiệt tình và chuyên môn sẵn sàng giải đáp những câu hỏi của người chơi 24/24, như là về cách nạp và rút tiền.

    [​IMG]

    Xem thêm: <a href=”https://cacuocthethao.bet/ho-tro-truc-tuyen-m88-giai-dap-thac-mac-247.html”>hỗ trợ trực tuyến M88 giải đáp thắc mắc 24/7</a>

    Những khuyến mãi mà M88 dành cho người chơi
    1. Thưởng chào mừng 100%

    Những anh em mới tham gia mà chưa biết chọn khuyến mại nào thì nên chọn chương trình này, với số tiền có thể lên đến 12 triệu VND nếu chơi lâu dài.

    - Nạp tối thiểu: 1 triệu 2 VND.
    - Nhận tối đa: 12.000.000 VND.
    - Cược tối thiểu: 300.000 VND tại cá cược thể thao, trò chơi PlayTech, Casino, Keno hay xổ số.
    2. Siêu khuyến mãi 100% lúc cá cược thể thao

    Số tiền giảm giá không lớn nhưng có thể là phần thưởng nho nhỏ cho những ai ưa chuộng cá cược thể thao.

    - Nạp tối thiểu: 200.000 VND.
    - Nhận tối đa: 2.000.000 đồng.

    3. Thưởng chào mừng Slots Playtech 300%
    Anh em là người có sở thích những môn Slots game phổ biến và thú vị của Playtech thì có thể thử vào chương trình này. Chỉ cần nạp 666k là người chơi sẽ được thêm 2 triệu đồng.

    - Nạp ít nhất: 200k VND.
    - Nhận nhiều nhất: 2 triệu VND.
    - Chỉ tính cá cược trên các trò chơi Playtech.

    4. Thưởng chào mừng Keno, Casino 100%
    Chỉ cần nạp ít nhất 200k là người chơi có thể nhận ngay ưu đãi cũng lên đến 2.000.000 đồng.

    - Nạp tối thiểu: 200.000 VND.
    - Nhận nhiều nhất: 2.000.000 VND.
    - Chỉ tính cá cược tại Casino trực tuyến và Slots Games.

    Vì thế, mọi người có thể cảm nhận nhà cái M88 luôn phấn đấu mang lại những chương trình ưu đãi hay phần thưởng giá trị cho người chơi mới tham gia, cũng như là những người chơi kinh nghiệm lâu năm khi đăng ký những chương trình này.

    Trên đây là một số tóm tắt về M88, cũng như là update link đăng nhập M88 không bị chặn 2020 sớm nhất để mọi người có thể đăng nhập an toàn mà không sợ bị chặn. Hãy nhanh tay sử dụng cùng những phần thưởng cực kỳ giá trị và dễ lấy nào.
     
  4. ptom4552

    ptom4552 Member

    Chỉ dẫn cách cá cược trên FB88 cho người mới bắt đầu

    Cá cược trên FB88 luôn luôn là 1 cách thức vui chơi giải trí lôi kéo nhiều người chơi nhất trên Thế giới. Với những người yêu thích thể thao thì cá cược là 1 cách làm gia tăng sự thú vị hơn tham gia. Do vậy, nội dung dưới đây sẽ đề cập đến hướng dẫn cách cá cược trên FB88 cho người mới để giúpnhững người mới chơi tham dự nắm bắt được.


    Chỉ dẫn cách cá cược ở FB88 cho người mới chơi

    Để có thể tham dự vô trò chơi để cá cược ở FB88 thì người chơi cần phải đăng ký tài khoản trước. Nếu như chưa có thì hãy đăng ký ngay ở trên trang chủ.

    Sau khi có tài khoản FB88 thì người tham dự có thể làm những chỉ dẫn bên dưới:

    Bước 1: Đăng nhập tài khoản của trang chủ FB88

    Bước 2: Bấm vào mục “Thể thao” ở Menu trang chủ.

    Hiện nay FB88 đang chia sẻ vô số thể loại vui chơi giải trí khác nhau như bóng đá, bóng rổ, E – Sports, Casino,... mà các tay chơi có thể chọn lựa tùy vào sự đam mê của mình.

    [​IMG]

    Bước 3: Sau khi lựa chọn được trò chơi mà bản thân mình thích thì người chơi có thể trải nghiệm ngay.

    Luật lệ cược trên FB88

    Tỉ lệ cược

    Hiện tại, cách cá cược trên FB88 đang chia sẻ 4 tỉ lệ cược chính đó là: Tỉ lệ Hong Kong, tỷ lệ Indonesia, tỉ lệ Malaysia và tỉ lệ Châu u. Người chơi cần phải chú ý lựa chọn tỷ lệ phù hợp với mình nhé.

    Thông tin liên quan: hướng dẫn cách đăng ký và nạp tiền vào FB88 cho người mới

    [​IMG]



    Kết quả và cách tính cá cược

    Kết quả của các trận đấu sẽ được cho ra vào lúc trận thi đấu kết thúc, trừ khi có quy định riêng dành cho các game hay trận đấu.

    Kết quả cược thường được trả sau mỗi kết thúc trận thi đấu , tuy nhiên vì ích lợi của tay chơi thì một số cược sẽ được FB88 thanh toán trước khi có kết quả chính thức.



    [​IMG]



    Luật cá cược trong trận đấu đang diễn ra

    Loại cược trong trận là một dạng cược được cá khi trận đấu đã bắt đầu lăn bánh. Có nhiều hình thức cá khác nhau được diễn ra khi trận đấu đã bắt đầu. Tất cả cá cược đều bắt buộc phải nghe theo xác nhận của hệ thống, chuyện này có thể làm ảnh hưởng đến sự đồng ý vé cược có hiệu lực hay không.

    Báo cáo “Đang chờ duyệt” sẽ được hiển thị ở tại vé cá cược trong lúc được xử lý, có nghĩa là cược có thể sẽ bị không chấp nhận nếu có tình huống phát sinh khi đặt cược như bàn thắng, phạt đền, thẻ đỏ hoặc lỗi kỹ thuật.

    Thời gian về cá cược

    Nếu như trận thi đấu diễn ra trước khi diễn ra thi đấu chính thức, thì các vé cược được đặt trướccuộc đấu sẽ được chấp nhận. Các cược đặt sau thì sẽ bị từ chối, trừ lúc đặt cược trong trận.

    Đối với các cuộc đấu có thời gian cầu thủ bị thương hay bị dừng lại thì sẽ được xem là thời gian thi đấu chính thức. Hiệp phụ chỉ được tính nếu có quy định trước.

    Thông tin liên quan: lịch thi đấu bóng đá hôm nay - soi kèo trực tuyến tại FB88

    Tối đa tiền thắng cược

    Tiền thưởng mà người tham gia thu được nhiều nhất bất kể khi đặt cược bao nhiều thì sẽ là 1.500.000 USD hoặc ngoại tệ tương đồng. Tiền thưởng này bao gồm cược liên hoàn và cược đơn. Bên dưới đây là các ví dụ cụ thể cho số tiền tối đa thắng cược:

    Bóng đá và bóng rổ - 1.500.000 USD

    Tennis, bóng bầu dục, bóng chày, khúc côn cầu, bóng chuyền – 300.000 USD

    Những môn khác – 200.000 USD

    Những cược mới – 25.000 USD

    Đối với cược xâu nhiều môn mang mức thắng nhiều nhất không giống nhau thì mức ít nhất sẽ được dùng.

    [​IMG]

    Cược giá đặc biệt

    Tất cả tỉ lệ giá đặc biệt được nhà cái cung cấp có thể đóng cửa bất kể lúc nào.

    Toàn bộ những tỉ lệ này được đề xuất theo hạn mức nhất định và có thể bị thay đổi bất cứ lúc nào.

    Cách cá cược trên FB88 với tỉ lệ cược được quy định có thể bị đổi nhưng tổng số cược trước khi đổii sẽ được giữ nguyên tỷ lệ khi đặt cược.

    Luật lệ chơi giá đặc biệt sẽ được dùng giống như Luật cược chung hay theo từng môn thể thao cụ thể.

    Ví dụ: Bóng đá: MU 0:0 Norwich City thắng và số bàn thắng trên dưới 2.5. sẽ tuân theo luật lệ đặt cược 1x2 và số bàn thắng trên dưới trong luật chơi bóng đá.

    Cược giá đặc biệt – Bóng đá được áp dụng theo thời gian chính thức của trận đấu và không gồm hiệp phụ hay Panalty (ngoại trừ có quy định dành cho trường hợp này).

    Cuối cùng thì hy vọng rằng bài viết về hướng dẫn cách cá cược trên FB88 cho người mới trên đây sẽ giúp cho những bạn mới bước chân tham dự vào trò chơi này có thể nắm bắt được cách cá cược trên FB88 1 cách dễ hiểu và đơn giản, nhằm mang tới giây phút vui vẻ, thoải mái khi tìm đến dịch vụ này.
     

Share This Page