Điều gì nằm trong một cái tên - Michael D.Jackson

Discussion in 'Triết - Tâm lý học' started by CóVayCóTrả, Jan 8, 2016.

  1. CóVayCóTrả

    CóVayCóTrả Administrator

    Chống lại sự phân biệt chủ thể và khách thể, Jackson nhấn mạnh vào sự thương thảo mang tính liên chủ thể (intersubjective negotiations) của tất cả các mối quan hệ – giữa con người với con người, giữa con người với những sự vật và giữa con người với ngôn ngữ. Thông qua chủ điểm nghiên cứu này, ông cho rằng tồn tại trong thế giới (being-in-the-world) chứa đựng những nan đề bất tận và những sự dao động bất biến trong ý thức vốn chỉ thừa nhận những giải pháp mang tính tạm thời, giả định, tường thuật và nghi thức hóa. Trong chừng mực mà sự hiểu nhân học (anthropological understanding) được đạt đến thông qua những cuộc đối thoại và những sự biến mà qua đó những định kiến của nhà nhân học, những giả định mang tính bản thể và những khuynh hướng mang tính cảm xúc đang chơi đùa thì nhà nhân học không thể đòi hỏi việc trở thành một người quan sát vô tư và sản xuất ra những tri thức khách quan. Mặc dù là một nhà nhân học nhưng Jackson lại chịu ảnh hưởng của những triết gia hiện sinh như Martin Heidegger, Jean Paul Sartre, Merleau – Ponty, Hannah Arendt trong tư tưởng của mình. Điều này được ông thừa nhận ngay trong lời mở đầu của cuốn sách: chiến lược cá nhân của tôi là tập trung vào những sự biến (events). Jackson chống lại việc quy giản con người vào một hạng từ phạm trù (category term) hay những thực tại mang tính chủ quan và khách quan. Ông đề nghị một lối tiếp cận dựa trên việc tìm hiểu bối cảnh (context) xã hội và đạo đức mà qua đó con người đấu tranh cho sự tồn tại của mình (struggle for being).

    Những tác phẩm đã được xuất bản của Jackson khá đa dạng về các chủ đề như mối quan hệ giữa trải nghiệm tôn giáo và những tình huống giới hạn (The Palm at the End of the Mind), sự ảnh hưởng lẫn nhau giữa những cách thức giữa cá nhân và cộng đồng của tồn tại (Between One and One Another) và lối viết như một kỹ thuật sáng tạo kết nối để vượt qua những giới hạn của sự thông tri thông thường (The Other Shore).

    Tiểu luận Điều gì nằm trong một cái tên? Một tiểu luận về quyền lực của những ngôn từ (What’s in the name? Essay on power of words) là chương thứ 5 trong một tổng luận gồm 11 chương được tập hợp từ những bài viết khác nhau của Michael Jackson và xuất bản dưới nhan đề Nhân học hiện sinh: những sự biến, những sự cấp bách và những sự tác động (Existential Anthropology: events, exigencies and effects). Trong tiểu luận ngắn này, Jackson đã đề cập đến mối quan hệ giữa ngôn ngữ và quyền lực được thể hiện thông qua những hành vi (behaviour) và những chiến lược (strategies) mà con người sử dụng trong những hoàn cảnh khác nhau. Xuất phát từ một sự kiện ngẫu nhiên khi Jackson nhận được hàng loạt những câu hỏi của một tạp chí về một chủ đề có liên quan đến tên họ của ông Michael Jackson “những người chia sẻ tên của họ với những người nổi tiếng”.

    Sự kiện ngẫu nhiên mang tên họ cùng với ông vua nhạc pop người Mỹ và những rắc rối thú vị khác xảy ra trong cuộc sống cá nhân của ông (trước đó trong hồi ức của mình Jackson cũng kể lại một câu chuyện nhầm lẫn thú vị khác khi ông ở cùng một địa chỉ với một người khác cùng tên là Michael Jackson!) đã gợi lên trong tâm trí của Jackson câu hỏi về sự bí ẩn của tên gọi (mystique of names), điều đã được đại văn hào người Anh William Shakespeare nhắc đến thông qua hai câu nói của Juliet trong một phân đoạn có chứa tính bi kịch của cuộc tình với chàng Romeo:
    Điều gì nằm trong một cái tên? Khi mà chúng ta gọi một đóa hồng
    bằng một cái tên khác thì nó vẫn sẽ tỏa ngát hương thơm

    Sự bí ẩn của việc chia sẻ tên gọi (share name) giữa những người cùng tên họ liệu có dẫn đến việc chia sẻ cùng một căn tính (share identity) với nhau hay không? Và liệu rằng điều ẩn chứa trong một cái tên là một tiềm thể (potentiality) có phải là sự tái tạo lại thực tại đối với chúng ta theo một mô thức tăng cường một cách tự tin hành động của chúng ta trong những tình huống không thể đoán trước, nguy hiểm và lệ thuộc ở mức độ cao của sự không chắc chắn. Những câu hỏi trên đã dẫn Jackson đến việc khai thác những di sản của hai nhà nhân học tiền bối là Malinowski và Levi Strauss trong những mô tả sâu sắc của ông khi nghiên cứu ở những cộng đồng khác nhau. Chẳng hạn như, công trình nghiên cứu của Malinowski ở đảo Trobriand về cách thức sử dụng những câu thần chú (spells) mà bộ tộc Omarakana thể hiện trong hoạt động canh tác của họ. Bằng cách sử dụng ngôn từ gợi nhớ đến những đấng tổ tiên cao xa và những hiện tượng xảy ra xung quanh cuộc sống trong những câu thần chú thì những người Omarakana đã kết nối những hiện tượng tự nhiên vào trong trải nghiệm của bản thân họ. Thông qua đó, họ đã truyền vào trong đồ vật (ví dụ như những chiếc rìu dùng để canh tác) những ý hướng chủ quan của họ. Tương tự công trình nghiên cứu của Malinowski là những mô tả của Levi Strauss về những câu thần chú hay ma thuật mà một thầy Shaman dùng để tác động lên quá trình sinh nở của một người phụ nữ.

    Thông qua những câu nói mang tính ma thuật của mình mà thầy shaman đã truyền cho người phụ nữ đó những trải nghiệm về sự đau đớn nhằm giúp cho cô ta có thể vượt qua tình trạng đau đớn, cạn kiệt của việc sinh nở. Ở phần kết luận cuối cùng, Jakcson đưa ra câu trả lời mang tính nhân học của mình cho câu hỏi bí hiểm của Shakespeare, ngôn ngữ qua cách gọi tên cách thức biểu lộ nguyên thủy nhất của con người dùng để chỉ những hành động của chúng ta đối với thế giới và con người với sự chủ động và tính ý hướng của mình có thể quyết định những ý nghĩa của hành động của họ.

    [align=right]Người thực hiện: Nguyễn Quang Huy
    Theo sociallife.vn[/align]
     

Share This Page